Türk klavyesinin babası

Size 79 yaşında bir dev adamı takdim ediyorum. Durup dinlenmeden çalışan. Türk gençlerinin eğitimleriyle yakından ilgilenen bir gençle sizleri tanıştırmak istiyorum. Türkçe’nin aşığı bu genç 1925 Afyon doğumlu İhsan Sıtkı Yener’dir.

Bu Cumhuriyet çocuğu İhsan Yener, ulu önder Atatürk’ün Türkiye Cumhuriyeti’ni emanet ettiği Türk gençlerinden biridir.

1955 yılından beri her 2 yılda bir yapılmakta olan Dünya Daktilografi Stenografi ve Bilgisayar Şampiyonalarının hepsine Türk yarışçılarının katılabilmesi için “devamlı yetiştirme-geliştirme ve hazırlık çalıştırmaları”nı sürdürerek 26 Türk gencinin 14 rekorla şampiyonu olmasını, ikincilik üçüncülüklerle de her Dünya Şampiyonası’nda Türkiye’nin daima şeref listesinin başlarında olması başarılarını sağlayan öğretmen.

Meslekteki başarılarını daima dürüstlük, iyi ahlak ve örnek davranışlarla sağladığını belirleyen Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi’nin Fair Play Konseyi, 22 Mayıs 1977 tarihinde Kariyer Dalında Büyük Ödül’le ödüllendirilen şampiyon.

Bilgisayarların Türkiye’ye girmeye başladığı 1978’den itbaren, türk dili özelliklerine uymadığı için “Q Türkçe” olarak “uydurulmuş klavye”nin verimsizliği karşısında bilimselliği dünya rekorları ile de kanıtlanmış “F klavye” (Türk klavyesi) tartışmalarının yoğunlaşması sonucu, Medya ve Bilişim Dernekleri işbirliği ile düzenlenen “2003 Bilişim Teknolojileri Günleri”nde “F klavyenin babası” ilan edilerek teşekkür plaketi ile ödüllendirilen Türk.

İhsan Sıtkı Yener, 1925’te Afyon’da doğdu. 1942’de İzmir Ticaret Lisesi’ni bitirdi. 1946’da Amerika Birleşik Devletleri New York Üniversitesi Business Administration Bölümü’nde Ölçme ve Değerlendirme konularında doktora yaptı.

Eğitim-Öğretim Görevleri (Resmi): 1946’da Sultanahmet Ticaret Lisesi’nde stenografi, daktilografi ve meslek dersleri öğretmenliğine başladı. Sonra Beyoğlu Ticaret Lisesi, Eyüp Ticaret Lisesi, Deniz Kuvvetleri Levazım Okulu, Kara Kuvvetleri Levazım Okulu, Galatasaray Lisesi Ticaret Bölümü, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi, İktisat Fakültesi Gazetecilik Enstitüsü, Florance Nightingale Yüksek Hemşire Okulu ve İstanbul Sekreterlik Okulu’nda öğretmenlik yaptı.

1955-1956 yıllarında Ticaret (ve Turizm) Yüksek Öğretmen Okulu’nun 1959-1965 yıllarında ticaret liseleri sekreterlik okullarının yönetmelik ve müfredat programlarını hızarlayarak kuruluş ve geliştirme faaliyetlerine katıldı.

Askerlik: 1950-1951 yıllarında Ankara ve Devrek’te askerlik görevini yedek subay olarak yaptı.

Standart Türk Klavyesi: 1930’lu yıllardan başlayarak Türk dilinin özelliklerine göre yapılmamış standart olmayan, değişik harf dizinleriyle oluşturulmuş çeşitli yabancı daktilo klavyeleriyle çalışmanın sıkıntılarını giderme isteklerini, 1940 yılından itibaren öğretmen çabaları olarak sürdürdü. Türk Dil Kurumu verileriyle eğitim kurumlarında 10 yıl süren çalışmalar ve denemeler sonucunda oluşturduğu klavye dizinini Milli Eğitim Bakanlığı’na sunarak Türkçe harfler için de ideal olabilecek bir Milli Klavye ihtiyacını anlatıp en üst düzeylerde ele alınmasını ancak 1955 yılında sağlayabildi. Yöneticiliğini ve sözcülüğünü yaptığı “yabancı uzmanlarla da pekiştirilmiş ihtisas komisyonu”nca oluşturulan “onparmak yöntemi ile Türkçe için ideal klavye”yi 20 Ekim 1955’te “Bakanlıklar arası Standardizasyon Komitesi”ne “Standart Türk Klavyesi” olarak kabul ettirdi. Türkiye’deki tüm daktilo makinelerinin bu bilimsel klavyeye dönüştürülmesi, 1963 yılında Gümrükler Kanunu’na bir madde eklenmesi ve 1974 yılında “Türk Standartları Enstitüsü” tarafından “Zorunlu Standart” olarak kabul edilmesiyle kesinleşti. Daha sonraki yıllarda rastgele klavyelerle ithaline başlanan bilgisayarların da standart Türk klavyesi ile ithal ve montajı giderek yaygınlaşmakta ve kurallara uyulması oranında bu klavyenin verimliliğinden yararlanılmaktadır.

Türkiye ve Dünya Stenografi ve Bilgisayar Şampiyonları: 19 Temmuz 1941’de İzmir Gazeteciler Birliği’nde düzenlenen “Daktilografi Yarışması”nda dakikada 108 sözcük hızla yazarak İzmir rekorunu kırdı. Öğretmen olduktan sonra 24 Mayıs 1947’de ilk İstanbul Daktilografi Şampiyonası’nı; 18 Mayıs 1948’de de ilk Türkiye Daktilografi Şampiyonası’nı organize etti ve bu şampiyonaların her yıl Mayıs aylarında muntazaman yapılmasını sürdürerek 11 Temmuz 1993’te İstanbul’da 40. Dünya Stenograi ve Bilisayar Şampiyonaları’nı ve İntersteno Kongresi’ni organize etti.

Stenografi branşında: 20 Temmuz 1941’de İzmir Gazeteciler Birliği’nce düzenlenen “Stenografi Yarışması”nda dakikada 436 hece süratle yazarak uzun yıllar erişilemeyen bir rekor yarattı. Öğretmen olduktan sonra 1946-1950 yıllarında Fransız Duployee, Aimee Paris ve Prevost Delaunay sistemlerinin Türkçe adaptasyonlarını eğitime uyarlayarak geliştirdi. 1952-1955 yıllarında mevcut Türk Stenosu’na İngiliz Pitman sisteminin bazı kurallarını da katarak daha hızlı yazılabilir olmasını sağladı.

1958’de New York McGraw-Hill Corporation Gregg Division ile yaptığı anlaşma sonucu Gregg Stenosunu Türkçe’ye adapte ederek 1958-1962 yıllarında İstanbul, İzmir, Bursa ve Adana sekreterlik okullarında eğitimini başlattı.

1980’li yıllarda bilgisayar destekli makine stenosunun kalem stenosuna oranla daha fazla hız ve anında çeviri (okuma) kolaylığı sağladığının ileri ülkelerde belirginleşmesi üzerine bu sistemleri de Türkçe’ye uyarlamak için 1991 yılında Sofya’daki (gramatik yöntemle çalışan) SPS “Software Products&Systems Corporation” firmasıyla, 1992 yılında da (ses-hece yöntemleriyle çalışan) Amerikan “Stenograph” firmasıyla anlaşmalar yaparak Türkçe’ye adapte edip, her iki yöntemin de eğitimlerini başlattı.

İtalya Sosyal Onur Ödülü: İtalya Stenografi ve Daktilografi akademisi, stenografi sistemlerini geliştirme çalışmalarındaki başarılarını takdir ederek 13 Temmuz 1087 günü İtalya’nın Floransa kentinde Giuseppe Aliprandi Büyük Ödülü “Socio Onorario” ile ödüllendirdi.

Meslek kursları (özel): 1953-1954 yıllarına kadar Türkiye’de komple büro eğitimi veren resmi veya özel hiçbir öğretim kurumu bulunmadığı, özellikle stenograf, daktilograf, sekreter ve muhasebe ara elemanı ihtiyaçları; eğitimsiz kadrolarla, çok verimsiz şekillerde karşılanmakta olduğundan, bu gereksinimleri verimli ve gelişmiş yöntemlerle karşılayabilecek elemanlar yetiştirmek üzere 19 Temmuz 1954 tarihinde “Daktilo Sekreter Kursları”nı kurdu. Bu alanlarda dünyanın ileri ülkelerindeki son gelişmeleri daima izleyip mukayese ederek eğitim yöntemlerini her yıl geliştirme prensibiyle en iyi mezunlarını dünya şampiyonalarına hazırlayarak 1957’de Milano’da, 1959’da Viyana’da, 1961’de Wesbaden’de, 1963’te Prag’da dünya şeref listelerine girmelerini sağladı.

25 Temmuz 1965’te Paris’te ilk mezununun (Ece Özbayrak) rekor bir derece ile Dünya Daktilografi Şampiyonu olmasını sağladıktan sonra adını “Şampiyon Daktilo Sekreter Kursları” olarak tescil ettirdi. 1978’de Türkiye’de bazı kuruluşlarca başlatılan bilgisayar eğitimini Amerikan (ASCII) klavyesiyle veya bilinçsizce uydurulmuş “Q Türkçe” denilen ucube ile uygulamayı reddederek başka diller için bile ideal olan bilimsel klavyenin bilgisayarlarda de uygulanabilmesi çalışmalarını başlattı ve 6 Ekim 1984’te önce BASIC programcılık eğitimini, sonra 10 parmakla bakmadan bilgisayar kullanımını (bilgisayarla daktilografi adıyla) standart Türk klavyesi ile başlattı. Böylece 1985’ten itibaren unvan “Şampiyon Daktilo Sekreter ve Bilgisayar Kursları” olarak önce Milli Eğitim Bakanlığı’nda, sonra ticaret sicilinde, daha sonra da TC Türk Patent Enstitüsü’nde tescil edildi.

Meslek kursları ödülü: 1954 yılından beri çalışmalarını başarı ile sürdüren Türkiye’nin tek meslek kursu olduğunu belirleyen “Özel Öğretim Kursları Derneği” ve “Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü”, 31 Ekim 1997 günü kurs kurucusunu “onur plaketi” ile ödüllendirdi.

Mesleki yayınları: 1955 yılında büro aleminin Türkiye’de ilk aylık mesleki dergisinin yayımını “Sekreter Daktilograf” adıyla başlattı. “Stenografi dersleri” ve “Türkçe Gregg Stenosu” ders kitaplarıyla, her 4-5 yılda bir büyük değişikliklerle geliştiregeldi 5 ciltlik “Daktilografi Ders Kitapları” ve “Öğrenci Uygulama Formları” ile “Öğretmen Rehberi” halen şampiyon kurslarının temel kitaplarıdır.

Uluslar arası faaliyetler: Dünya genelinde “stenografi, daktilografi, büro işleri ve sekreterlik eğitimi” konularındaki uygulamalardan tüm üye ülkelerin ilgililerini bilgilendirmek ve bu konuların geliştirilmesini sağlamak amacıyla 1887 yılında Londra’da kurulup 2 yılda bir genel kongreleri ve her yıl merkez komitesini değişik ülkelerde toplayarak 1955 yılında Monaco’da ilk Dünya Daktilografi Şampiyonası’nı organize eden “Uluslar arası Stenografi daktilografi Federasyonu”na 1957’de Türkiye’yi temsilen katıldı ve o yıla kadar Türkiye’deki başarılı çalışmaları değerlendirilerek merkez komitesine kabul edildi.

Intersteno Onursal Başkanlığı: Federasyonun daha sonraki tüm faaliyetlerine aktif olarak katılıp, kongrelerdeki eğitim metotlarını geliştirme ve bürolarda verimli çalışma yöntemleri konuları ile şampiyonaların mekanik, elektrikli ve elektronik daktilografi ile bilgisayar yarışlarında yıllar boyunca yetiştirdiği takımların üstün başarıları sonucu, 1991 tarihinde Brüksel’de federasyonun genel başkanlığına (oy birliği ile) seçilerek 1993 kongre ve şampiyonalarını İstanbul’da organize etmesi kararlaştırıldı. Başarıyla sonuçlanan bu faaliyetleri de değerlendiren merkez komitesinin teklifi üzerine, 15 Temmuz 1993 günü Uluslararası Bilgi İşlem Federasyonu Genel Kurulu, Intersteno Onursal Başkanı olmasını (oy birliği ile) kabul etti. Daha sonraki yıllarda da mesleki geliştirme çalışmalarını sürdürerek Intersteno kongreleri ve dünya şampiyonalarındaki başarılarını giderek artırdığını gözlemleyen Intersteno Merkez Komitesi, 15 Temmuz 2003 günü Roma’da 36 ülkenin 519 delegesinin katılımıyla yapılan Intersteno Kongresi açılış töreninde “Intersteno’nun geliştirilmesinde en büyük katkılarda bulunan duayenimiz ve onursal başkanımız” diyerek takdim etti.

Yorum Yazın